Ik wist niet dat ik deel uitmaakte van de BMX-geschiedenis

Posted on: september 15th, 2017 by bosswijnhoven

Jeffrey Herlings. Een 23-jarig ‘menneke’ geboren en getogen in een dorp aan de Midden-Peelweg: Elsendorp. Inmiddels woont hij in het vlakbij gelegen Oploo. Veel mensen hebben van Jeffrey gehoord, omdat hij afgelopen weekend eigenlijk wereldkampioen moto-cross had moeten worden in de belangrijkste klasse. Ach, en dat zal de meesten een rotzorg zijn. Maar mij niet. Want ik kom uit Peeldorp Sint Anthonis. Elsendorp ligt daar 11 kilometer vandaan. En Oploo is zelfs dezelfde gemeente, op 3 kilometer afstand.

Maar dat is niet de belangrijkste reden dat ik weet wie hij is. Ook zijn vader, Peter Herlings, was professioneel motocrosser. En die won in 1978 de internationale Moto-cross der Azen in Sint Anthonis. Die wedstrijd was in maart van het jaar de opening van het moto-cross-seizoen. Mannen van boven de 50 zeggen het nog weleens tegen me als ze horen dat ik uit Sun Tunnis kom: Oh van de moto-cross!

Laat ik eens googlen hoe dat precies zat. In 1947 werd de eerste cross georganiseerd. Fietsenmaker Koos Aben was een van de drijvende krachten. Als je bedenkt dat er in die tijd (leert de volkstelling) 813 mensen in Sint Anthonis woonden, stijgt je achting. Want het is geen sinecure. Tot 1985 werd de organisatie volgehouden. Er kwamen ook Grand Prix (wedstrijden die meetellen voor het wereldkampioenschap) en landenwedstrijden (Grand Prix des Nations) op circuit de Hoef. Daarmee stond het dorp op de eerste tree van het Nederlandse moto-crossen. Er kwamen tot 40.000 toeschouwers naar de wedstrijden. Door bezwaren van omwonenden en bestemmingsplannen is het dorp 32 jaar geleden de wedstrijden kwijt gespeeld. De Hoef is geen circuit meer.

Maar ik wil meer weten. We hadden toch eigen crossers? Paultje van Daal woonde aan het circuit en had volgens mij op zijn vierde al zijn eigen motor. Maar hem kom ik nergens tegen. Wel Wiel van Loosbroek. Die mocht meedoen. Was onze trots. Maar wist geen potten te breken.

Ik werd in 1956 geboren. Midden op de Remmersberg in het hart van het dorp. Tussen ons en buurman transportbedrijf Vollenberg lag een braakliggend terrein van ik denk 50 meter breed en 100 meter lang. De jongens uit het dorp maakten er een terreintje om op de fiets te crossen. Net zoals de motors het deden. Sommigen bleven gewoon op het zadel zitten. Anderen haalden dat eraf maakten met een opgebonden juten zak een zitting van de pakkendrager of vervingen die achterkant door de zitting van een bromfiets. Ik herinner me het nog goed en vond het vanzelfsprekend: Als kind ging je crossen, net zoals mijn oudere broers.

Maar jongeren crossten niet overal. Dat is me duidelijke geworden. Dat het bij ons wel gebeurde, is een feit dat ertoe doet in de historie van BMX (Bicycle Moto Cross). Gerrit Does heeft de historie uitgezocht. Hij zag in 1974 in de Verenigde Staten het BMX-en. Dacht dat het daar in 1970 was begonnen. En wist het zelf in 1978 in Nederland te introduceren. In 2008 stond het voor het eerst op het programma van de Olympische Spelen.

Volgens Gerrit Does (en inmiddels ook andere ‘officiëlere’ instanties) is de fietscross in 1955 de voorganger van het BMX-en.  Het “Vollenberg-circuit” naast ons huis was een van de twee gebruikte banen. De andere om de hoek bij fietsenmaker Koos Aben. Al snel waren er serieuze wedstrijden met zeven jongens van zeven dorpen uit de buurt: Afferden, Wanssum, Well, Wijchen, Oploo en Mill. Ik herinner me vooral dat Noord-Limburgse Wanssum. Ik weet niet precies waarom. Misschien dat die naam voorkwam op een van de bekers die mijn oudere broer won. Peter van Hassel crosste later zelf ook op een motor, maar was in die tijd fanatiek deelnemer. Hij vertelt hoe wereldberoemde Zweedse crosser Sten Lundin onder de ogen van heel wat jongens zijn machine schoonmaakte in een plaatselijke garage. Daarna maakte hij een rondje op het fietscross-terreintje. Daar zijn helaas geen foto’s van.

Een krantenknipsel uit 1958 laat zien dat het niet alleen maar om een hobby van een paar jongetjes ging. Er zijn honderd deelnemers en duizend toeschouwers, die nog entree betalen ook op het parcours bij ons naast de deur. Ben van de Vorle (die was toen een jaar of twintig) had het druk als speaker. Er werd in acht leeftijdscategorieën gefietst, van zeven tot vijftien jaar. De namen roepen bij mij veel herkenning op. In de jongste categorie wordt slagerszoon Harrie de Best vierde, net voor Wim van Herpen, zoon van Pieta van de Spar, later voetbalheld in het dorp en huisarts in Helmond. Bij de negenjarigen weet de zoon van meester Bergholz net een zoon van burgemeester Schampers de loef af te steken in de strijd om de eerste plaats. Boerenzoon Cees Vloet van de Peelkant wordt derde. Bij de tienjarigen wint de zoon van architect Boumans het van een andere zoon van burgemeester Schampers. Bij de elfjarigen wordt Frans, de zoon van meester Dekkers en later zelf wiskundeleraar, tweede voor Jos Althuizen, die tegenwoordig zijn naam met een griekse ‘y’ spelt en onder andere een speciaal ziekenhuis opstartte in Mill. Latere taxichauffeur Loutje van Loosbroek, broer van Wiel, wordt vierde, en vijfde is Ben Vollenberg, zoon van de buurman. Bij de twaalfjarigen moet latere profrenner Jan van Katwijk en nog afleggen tegen ene Van Rooy uit Mill. Maar hij won het, ook toen al, van mijn broer Kees die derde werd en ook nog ooit wielrenner is geweest.  Bij de veertien- en vijftienjarigen kan ik de meeste namen niet precies thuisbrengen. Die zijn dan ook al minstens twaalf jaar ouder dan ik.

Voor het hele verhaal en foto’s en een filmpje: History of dutch FX in the 50’s.

Deel(genoot) van het ontstaan van een Olympische Sport. Dat ben ik dus een beetje. En het zou tenminste iets kunnen zijn waar ze in Sun Tunnis (waar inmiddels dik vierduizend mensen wonen) trots op zouden moeten zijn: Sint Anthonis-BMX-geboorteplaats.

Geert Wijnhoven

Comments are closed.