‘Pensioenpotten’ in 8 jaar 60 procent voller

Posted on: september 27th, 2016 by bosswijnhoven

Eind 2008 hadden de Nederlandse pensioenfondsen 1.085.000.000.000 euro in kas: 1085 miljard dus. Dat was al veel. Ter vergelijking: In België ging het om niet meer dan 20 miljard. Dit voorjaar was het vermogen gegroeid tot 1.700.000.000 euro: 1700 miljard. Gegroeid met meer dan 60 procent dus. Toch wordt er gekort op pensioenen. Waarom in hemelsnaam zou je denken?

Er is eigenlijk maar één echt probleem: hoe en op welk moment bepaald wordt wat er in kas moet zitten. De pensioenfondsen moeten de pensioenen van alle mensen die recht gaan hebben garanderen. Hoe je die garantie kunt geven? Eigenlijk niet. Want je weet niet wat je beleggingen precies gaan opleveren. En je weet ook niet precies hoeveel mensen van het geld gebruik gaan maken. Van dat laatste kun je een inschatting maken. Met het eerste – het verwachte rendement – ‘helpt’ de Nederlandse Bank de pensioenfondsen. Die toezichthoudende instantie bepaalt namelijk de rekenrente: een schatting van het percentage waarmee de pensioenfondsen hun vermogen zouden zien stijgen.

Tot de economische crisis in 2007 hadden de pensioenfondsen geen probleem met het (fictief) nakomen van hun verplichtingen. De zogeheten dekkingsgraad was 144 procent. Maar de crisis vrat aan het vermogen van de pensioenfondsen. Je zou kunnen zeggen: stilzitten als je geschoren wordt; na regen komt zonneschijn; na het dal komt de heuvel. Maar nee hoor: de Nederlandse Bank greep in. Het percentage voor het te verwachten rendement werd bijgesteld. Op 15 juli 2015 daalde de rekenrente uiteindelijk van 4,2 naar 3,3 procent.  Bedenk dan dat één procent verlaging van de rekenrente de dekkingsgraad met 15 procent laat zakken. Als je zo weinig rendement mag verwachten moet je natuurlijk meer geld in kas hebben. Maar 3,3 procent is wel heel weinig.

Vergelijk het met hypotheken. De rentes in Nederland zijn historisch laag. Op een hypotheek betaal je nu misschien ook maar 3 procent rente. Dat was in bijvoorbeeld 1982 zelfs 12,5 procent. Wie een huis koopt en ook voor de toekomst uitgaat van 3 procent rente komt ongetwijfeld ooit in de problemen.

Als het gaat om de rendementen van pensioenfondsen is het precies andersom. Het is vreemd om van het huidige rentedieptepunt uit te gaan in een berekening over langere tijd. En ook de geschiedenis van de afgelopen jaren (terwijl de rentes al laag waren) geeft andere informatie. De pensioenfondsen maakten een rendement van meer dan 60 procent in acht jaar. Als ze dat in deze belabberde tijd kunnen, ligt het niet voor de hand dat het in betere tijden heel veel anders is.

Het naar beneden bijstellen van de verwachtingen op basis van een rekenrente gekoppeld aan de huidige situatie is op zichzelf niet zo’n probleem (omdat het op zichzelf voor de toekomst meer inzicht zou kunnen geven in wat je nodig hebt). Maar wel als je er consequenties aan verbindt: het korten van pensioenen.

Geert Wijnhoven

Comments are closed.