Formeren als voetbalwedstrijd

Posted on: oktober 19th, 2017 by bosswijnhoven

Transparantie. Een populair woord de afgelopen dagen als het gaat over de totstandkoming van regeerakkoord en nieuw kabinet. Commissaris van de Koning Remkes heeft het erover. En ook anderen hoor je pleiten voor meer openheid en transparantie. Dat zou de kloof tussen politiek en burgers kunnen overbruggen. Mensen horen volgens Remkes te lang niks nadat ze hun stem hebben uitgebracht. En onder andere daardoor verliezen ze het vertrouwen in de politiek.

Maar dat doen die politici toch niet expres? Die willen ’het volk’ toch niet van zich vervreemden? Die zijn na de verkiezingen toch met de beste bedoelingen aan de slag gegaan? Die willen toch Nederland voor de toekomst klaarstomen?

Het probleem zou weleens kunnen zitten bij hun taakopvatting. Ze denken dat die over de inhoud gaat. Dat zij ervoor moeten zorgen dat zoveel mogelijk burgers krijgen wat ze zouden willen hebben. Dat is de valkuil. Alleen al omdat er keuzes gemaakt moeten worden. Dat betekent dat er altijd ontevreden mensen achterblijven. En met de huidige (internet-)mogelijkheden om je ongenoegen kenbaar te maken, laten ze dat horen ook. Maar hoe zorg je dan dat er zoveel mogelijk mensen ‘tevreden’ zijn met wat de politici doen?

Democratie gaat over betrokkenheid en inhoud. Nederlanders moeten het gevoel hebben dat de politiek van hen is. Dat ze begrijpen en mee hebben gedacht aan wat de politici beslissen. Dat betekent helemaal niet dat ze, na het uitbrengen van hun stem, over ieder punt willen meepraten en meebeslissen. Er zullen best mensen zijn die dat ambiëren, maar dat zijn uitzonderingen. Mensen willen de stappen zien en begrijpen. Ze willen betrokken worden bij wat de mensen die hen gekozen hebben aan het doen zijn. Remkes zei zoiets als ‘Je kunt onderhandelingen niet in het openbaar voeren’. Nou: Je kunt er wel dicht in de buurt komen. Je kunt wel degelijk iedere dag vertellen wat voor stapjes je hebt gemaakt. Iedereen kan aan zijn eigen achterban laten zien wat hij heeft geprobeerd in te brengen. Wat voor afwegingen er worden gemaakt. Vergelijk het met een voetbalwedstrijd of zelfs een hele competitie, waarbij je doelpunten maakt en tegen krijgt, maar ook kunt tonen waarom ze gevallen zijn. De kiezers gaan mee in dit proces. Natuurlijk willen ze allemaal kampioen worden. Maar doordat ze gezien hebben wat er is gebeurd, snappen ze waarom ze dit keer tweede of derde zijn geworden. Daar hebben ze mee leren leven. En volgend jaar hebben ze weer nieuwe kansen.

Dat ‘openbaar onderhandelen’ zou weleens ten koste kunnen gaan van de inhoud van de overeenkomst. Oftewel: van de kwaliteit van de kabinetsleden of de inhoud van het regeerakkoord. Best mogelijk. Alhoewel: het is onbewijsbaar. Je kunt niet twee keer hetzelfde proces doen en dan bepalen wat het meest aan inhoud heeft opgeleverd. En dat doet er ook niet toe. Liever tevreden mensen met een slecht resultaat dan ontevreden mensen met een goed resultaat. Want een goed resultaat blijkt niet uit de inhoud, maar of mensen tevreden zijn en betrokken willen blijven.

Geert Wijnhoven

Comments are closed.